Ελλάδος πάθη

 
Απόψε πρόβαλλε φρικτή, σαν τέρας η Ευρώπη,
γεμάτη μ’ απληστία και φθονεί.
Με κουρεμένα γέμισαν ομόλογα οι τόποι
κι η φτωχική Ελλάδα μας θρηνεί…

Τι είδαν στη χώρα μας πολλοί και τόσο λιμπιστήκαν
κι ορμήσαν προς τις Τράπεζες βαριά,
τα σύνορα περάσανε και σπάσανε και μπήκαν
ακράτητα φουσάτα εχθρικά;

Οι Γερμανοί ξανάρθανε χρηματιστές κι οι Γάλλοι
που φρένιασαν και χίμιξαν βουβά
κι απόψε όλοι θέλησαν να πάρουν το κεφάλι
του Ελληνα, να βάλουν στον ντορβά…

Κι όπως η νύχτα έφτασε και πέφτει το σκοτάδι,
πράγματ’ αλλόκοτα καθένας μας θα δει.
Στη Δύση πάλι αγρίεψε τ’ ανθρώπινο κοπάδι,
του κάκου ο Ελλην έλεος ζητεί…

31/10/2011

Παρωδείται το ποίημα «Εκάτης Πάθη» του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη. Το πρωτότυπο θα το βρείτε εδώ. Ο Λαπαθιώτης γεννήθηκε στις 31 Οκτωβρίου του 1888. Αρθρο για τον Λαπαθιώτη θα βρείτε (ένα από τα πολλά) και στη σελίδα του Νίκου Σαραντάκου εδώ

Η απάντηση στο χθεσινό μας κουίζ, όπως πολύ σωστά βρήκε η Πόλυ Χατζημανωλάκη στο facebook, είναι ότι ο Κόλια Χαρίλοβιτς Καβαδίεφ ήταν μυθιστορηματικό πρόσωπο, ήρωας διηγήματος του Μ. Καραγάτση. Στην ουσία ο Καραγάτσης, που συνδεόταν με βαθιά και πολύχρονη φιλία με τον Καββαδία, αρέσκονταν να τον πειράζει ενσωματώνοντας στίχους  «a la maniere de = με τον τρόπο του…» Kαββαδία στα γραπτά του. Το ποιήμα που δημοσιεύσαμε εχθές υποτίθεται ότι το έγραψε και το απαγγέλει κάποιος ποιητής Ριζώφ,
ήρωας του διηγήματος «Μπουχούνστα». Μετά το πέρας της απαγγελίας ακολουθεί ο εξής διάλογος:
- Φρονώ πως ο ποιητής έχει εμφανέστατη επίδραση Καβαδίεφ…
- Γνωρίζετε τον Κόλια Χαρίλοβιτς Καβαδίεφ;
- Ναι! Είναι αξιόλογος ποιητής. Αλλά ως άνθρωπος, ρεμάλι. Ένας υπασπιστής του Κουροπάτκιν τον συνάντησε στο Χαρμπίν της Σιβηρίας το 1904. Άλλοι τον συναπάντησαν στον Πειραιά, όπου είχε εξευτελιστεί ανεπανορθώτως. Αβανταδόρος σε χαρτοπαίγνια, …πλασιέ ναρκωτικών, κράχτης χαμαιτυπείων…

Κι έτσι, με ένα κλείσιμο του ματιού, ο Καραγάτσης μετατρέπει σε μυθιστορηματικό ήρωα τον αδερφικό του φίλο, μιμούμενος παράλληλα το ύφος του, και διασκεδάζοντας με τους μεγάλους του φόβους (τη σύφιλη, τη φυματίωση, την τρέλα, το στεριανό θάνατο…)

Αλλά μήπως δεν γίνονται παρόμοια λογοτεχνικά παιχνίδια και σήμερα; Μόνο που τα περισσότερα περιορίζονται στο ίντερνετ και δεν μεταπηδούν στα βιβλία, όπως ασφαλώς και τότε γινόντουσαν παρόμοια στα λογοτεχνικά σαλόνια της εποχής.

Με την ευκαιρία, ας δούμε και κάτι δικό μου σχετικό:

ΜΙΚΡΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΞΥ ΦΙΛΩΝ

…επέσαμε θύματα εξιλαστήρια
του «περιβάλλοντος», της «εποχής»
Κ. Καρυωτάκης, Ολοι μαζί

Όλοι ζούμε στον υπόνομο,
μα κάποιοι από μας κοιτάνε τ’ αστέρια.
Οσκαρ Ουάιλντ

Οι φίλοι μου γεμίζουν με συνθήματα
όλους του Διαδικτύου τους άσπρους τοίχους
και κάπου κάπου γράφουν και ποιήματα-
τα λένε πεζοτράγουδα ή και στίχους.

Οι φίλοι μου αισθάνονται σαν θύματα
κι είν’ τόσο αδικημένοι στη ζωή τους.
Του κόσμου τ’ ανυπέρβλητα προβλήματα
τσακίζουν ειδικά την ύπαρξή τους.

Οι φίλοι μου δεν έχουν κάνει εγκλήματα
είν’ ήσυχοι και πράοι μες την καρδιά τους.
Άλλους βαραίνουν πράξεις κι ανομήματα,
ενόσω διορθώνουν τα γραπτά τους.

Οι φίλοι μου κι αν σέρνονται στα λύματα
των βόθρων, αγναντεύουνε τ’ αστέρια.
Της μοίρας τους κινούν άλλοι τα νήματα,
ξένα τους σπρώχνουν δάκτυλα και χέρια.

Μου στέλνουν τα βιβλία τους κατά κύματα.
Διαλέγω ένα ποίημα τους ή δύο,
που – αίφνης – ομολογεί δικά τους κρίματα.
Για τούτο, λέω, γράψαν το βιβλίο.

Όπως σας υποσχέθηκα εχθές, παραθέτω σήμερα τους Ιδανικούς Οινόφλυγες του Γιώργου Κοροπούλη http://pampalaionero.wordpress.com/ σε αντιπαραβολή με τους Δανεικούς Αυτόχειρες του blogger Α.Φ.Μ….αλλιώς: Allu Fun Marx…http://afmarx.wordpress.com/

Ιδανικοί Οινόφλυγες

Ξυπνούν, κι έχει η σκέψις ωριμάσει:
Δεν πίνουν από σήμερα σταγόνα.
Έχει πια το στομάχι τους χαλάσει,
τους τρέμουνε τα χέρια και το γόνα.

Απήυδησαν στα μπαρ να τριγυρνάνε,
ν’ αγγίζουν το φαΐ ως άλλοι Μίδες,
να πίνουνε κι οι νύχτες να περνάνε
πολλές μαζί, σαν άκοπες σελίδες.

Νηφάλιοι θα σκύβουν στο τραπέζι,
της τέχνης να ξανάβρουν το κολάι.
Στα τζάμια, της αυγής το φως θα παίζει,
θ’ αχνίζει ο διπλός καφές στο πλάι…

Θωπεύουν το μπουκάλι και το κλείνουν.
Του χρόνου, ίσως τ’ανοίξουν κάποιο βράδυ.
Θα πρέπει πότε-πότε να ξεδίνουν
(καθώς η Περσεφόνη από τον Άδη).

Ήρεμοι κι εγκρατείς, νομοθετούνε
ότι δεν είναι, μ’ όλα τούτα, λάθος
λίγο κρασί στο δείπνο τους να πιούνε,
πως θα μεθύσουν βέβαιοι κατά βάθος.

Οι δανεικοί αυτόχειρες

Πληκτρολογούν τον κωδικό τους. Μπαίνουν
στο blog που τόσο έχουν αγαπήσει…
Διαβάζουν post και το ποντίκι σέρνουν
(Τά’παιξε μάλλον από την πολύ την χρήση.)

Ήταν το blogging λένε ,τραγωδία.
Θεέ μου, τα φριχτά comment των ανωνύμων…
Πώς χάθηκε με μιάς τόση μαγεία;
Κόσμε των blog, δεν είσαι ελεήμων…

Ανοίγουν το free counter, κοιτάνε
“πόσο ανέβηκαν απόψε οι επισκέψεις;”
Την περασμένη δόξα αναμετράνε
και στο μυαλό χορεύουν χίλιες σκέψεις.

Όλα τελείωσαν. Το τελευταίο post νάτο,
σύντομο, απλό, βαθύ, καθώς ταιριάζει:
“Φεύγω. Κλείνω το blog μου το γαμάτο.
Δε θα χαθούμε, μη σας φάει το μαράζι.”

Βλέπουν την οθόνη, βλέπουν την ώρα.
“Δένει η φωτογραφία ή είναι λάθος;”
“Όλα τελείωσαν” ψιθυρίζουν “τώρα”,
Βέβαιοι πως θα επιστρέψουν κατά βάθος.

(Αυτό το λινκ το βάζω για χάρη του ΑΦΜ, αλλά και άλλων αναγνωστών που παραπονέθηκαν πως δεν βρίσκουν τα πρωτότυπα…)

Παραποιώντας το ποίημα του Κώστα Καρυωτάκη “Ιδανικοί αυτόχειρες”

Χαρισμένο στον Ικαρο Μπαμπασάκη για τα σημερινά του γενέθλια, με πολλή αγάπη!

OI ΩΡΑΙΟΙ

Στου πρώτου ορόφου την ταβέρνα
μες σε καπνούς και φαγητά
(κόσμος πολύς και άντε πέρνα)
τον Μπαμπασάκη είδα ξαφνικά.
Εκεί, σαν όλα τα βραδάκια
με ουζάκι και με χταποδάκια.

Καθόταν ο ένας πλάι στον άλλο,
και κάποιοι ακόμα, καταγής –
που περιμέναν το σινιάλο
για ένα Μινόρε της Αυγής!
Κι αρχίζει ο νους ν’ αποξεχνιέται
σ’ ήχους και στίχους να πλανιέται.

(Ο Πειραιάς, Κανάλι Ενα,
οι Happy Few, το Βακχικόν,
ω! χρόνια, χρόνια ονειρεμένα,
των φίλων και των συμποτών…
Μη φεύγετε από κοντά μας,
έχετε πάρει τα μυαλά μας..)

Του ενού ο πατέρας χρόνια δέκα
είν’ που αποκλήρωσε το γιο.
Άλλον τον χώρισ’ η γυναίκα,
κι το ‘χει ρίξει στο πιοτό.
Τους κάναν στο Χαλάνδρι χάζι
και το Μαρούσι πια δεν ησυχάζει.

-Το νοθευμένο φταίει ποτό μας;
-Ο Κέρουακ – στο Δρόμο – που αργεί;
-Τον Ικαρο εκλέξαμ’ αρχηγό μας
και φταίει…. ίσως φταίει η μουσική!
Ποιος λείπει, ποιος; Κανένα στόμα
ξεμέθυστο δεν βρίσκεται ακόμα…

Έτσι, σε τούτη τη ταβέρνα,
τα πίνουμε τα βράδια όλοι μαζί –
κι αν είσαι ωραίος, τώρα πέρνα,
κάτω από μένα γράψε μια ευχή:
Χρόνια πολλά στον Ικαρο, συνάμα
στους φίλους, που πλαντάξανε στο κλάμα!

Στη μια μεριά του χάρτη κάνουν πάρτι,
η glamour fiesta τους θαμπώνει τον πλανήτη.
Θα αλλάξουν όλα, θα το δεις, ώς την Τετάρτη,
αφού ο Πρόεδρος ορκίζεται την Τρίτη.

Ο επί γης Θεός αλλάζει χρώμα.
Κομψά ντυμένος μ’ ένα στιλ που μαγνητίζει —
θα διώξει βόμβες, πόλεμο κι ακόμα
ό,τι κακό την οικουμένη βασανίζει.

Θα αναστηθούν νεκροί. Διαμελισμένα
κορμιά θα ενώσουν τα χαμένα τους τα μέλη
Τα σπίτια θα ξαναχτιστούν ένα προς ένα
και θα διατίθεται πισίνα για όποιον θέλει . . .

Οι βόμβες θα επιστρέψουν όλες πίσω
όταν πατήσει το κουμπί rewind, κι εμείς
θα αναρωτιόμαστε όλοι «πώς θα ζήσω
σε τέτοιο κόσμο τόσο τέλειας κοπής . . .»

Στο Αφγανιστάν θα σουλατσάρουνε τουρίστες
από U.S.A, από Europe και Japan
και θα γεμίζουν με χορεύτριες οι πίστες
κι οι σερβιτόροι θα είναι πρώην ταλιμπάν.

Σε τέτοιο κόσμο πώς θα ζήσω που έχω μάθει
να βλέπω αίμα εγώ να ρέει σε Blu-Ray,
σε τέτοιο κόσμο πώς θα ζήσω δίχως λάθη;
Πάει και τέλειωσε ! Το Σύμπαν καταρρέει . . .

Αυτές τις ώρες ίσως θα ’ταν για καλό μας
κανείς μας τίποτα μην πει. Να μη μιλήσει.
Ας κάνουμε —από συνήθεια— το σταυρό μας
και ας μουντζώσουμε —με τρόπο— προς τη Δύση.

ΣΤΙΧΑΚΙΑΣ, 44

 Το ποίημα υπάρχει και στο blog του φίλου Στιχάκια, εδώ: http://stixakias.wordpress.com/και στην ανθολογία Νέοι Ηχοι στο Παμπάλαιο Νερό, εδώ: http://pampalaionero.wordpress.com/

 Τι άλλο να πω εγώ; Τα έχει πει όλα ο φίλος μου…Διαμελισμένα κορμιά θα ενώσουν τα χαμένα τους τα μέλη, ενώ: στο Αφγανιστάν θα σουλατσάρουνε τουρίστες…Κανείς μας τίποτα μην πει – να μην μιλήσει… Ας κάνουμε – από συνήθεια – το σταυρό μας…

 Στη φωτογραφία, εγώ, παράξενο παιδάκι, περίπου 5 ετών στο νηπιαγωγείο με την ροζ ποδιά (τέλη του 1977 ή αρχές 1978) και ο αδερφός μου περίπου 2,5 ετών, που του κρατώ το χέρι…

Είσαι άντρας. Όμως ο ίδιος πάντα μένω·
τα χρόνια που περάσανε με αφήσαν
παράξενο παιδάκι γερασμένο.
Και δεν ποθώ πια τίποτε αδελφέ μου·
τα ονείρατα στα χέρια μου εσκορπίσαν
και τα ‘δωκα, ροδόφυλλα του ανέμου.

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ, ΤΟΥ ΑΔΕΡΦΟΥ ΜΟΥ

ΠΕΡΙΜΕΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΥΓΗ

Eίν’ έξω νύχτα και σκοτάδι και σιωπή.
Όμως ακόμα ελπίζω και παλεύω.
Δεν ξέρω αν θα ‘ρθουνε κι οι φίλοι την αυγή -
ούτε γνωρίζω εκείνο που γυρεύω.

Ωστόσο θέλω να φεγγίσει ο ουρανός -
κι η λάμψη του να μπει μες τη ψυχή μου.
Μετά να κόψω γαλανά κομμάτια φως,
σαν δώρα, να μοιράσω στη γιορτή μου.

Κι άμα δεν έρθουνε, θα πάω και θα τους βρω -
υπάρχει χώρος τώρα στην καρδιά μου.
Ένα κομμάτι φωτεινό να μοιραστώ
και λίγη αγάπη κι όλα τα όνειρά μου.

Να ξαναφτιάξω τη ζωή μου έχω σκοπό
κι έχω αλλαγές κρυφά δρομολογήσει. 
 Όλα θα γίνουν, μυστικά -κι έχω καιρό,
πολύ καιρό, ώσπου έξω να ροδίσει.

(1994)

Αναρτώντας αυτό το παλιό ποίημα του 1994 αναρωτήθηκα σε ποιους θα έδινα σήμερα «γαλανά κομμάτια φως». Πρώτα πρώτα στους αναγνώστες μου, όποιοι κι αν είναι, καλλιτέχνες ή απλά φιλότεχνοι, κι έπειτα στους ανθρώπους που με φιλοδωρίζουν με το δικό τους φως, της τέχνης τους. Και δεν είναι λίγοι.

Ανήκουν σε όλες τις μορφές τέχνης: Από σκιτσογράφους, που εκτιμώ τη δουλειά τους κι εκείνοι με τιμούν επίσης με τη φιλία τους, όπως ο Σπύρος Δερβενιώτης http://derveniotis.wordpress.com/ και η Μαρία Τζαμπούρα, http://www.cartoonists.gr/view_cat.php?cat_id=66

Από μουσικούς, όπως οι Active Member που μελοποίησαν ένα ποίημά μου, και κυρίως η Sadahzinia http://www.sadahzinia.com/, που εκτός από μουσική γράφει και θαυμάσια βιβλία για παιδιά. Επίσης ο Κώστας Παρίσσης http://www.youtube.com/watch?v=zxXtwxsVZzY που μου μελοποίησε άλλο ποίημα, και τους ευχαριστώ κι ας μην μπορώ να τα ακούσω εγώ, μα τα ακούει ο περισσότερος κόσμος κι αυτό μου φτάνει.

Από τραγουδιστές-τραγουδοποιούς, σαν τον Δώρο Δημοσθένους, http://www.youtube.com/watch?v=e6bzT08R-bA που όλοι συμφωνούν ότι έχει εκπληκτική φωνή και ερμήνευσε το τραγούδι μου άψογα και σαν τη φίλη μου   τη Νικολέττα Αναστασίου, για την οποία πάλι λέγεται ότι είναι εκπληκτική, και στεναχωριέμαι που δεν μπορώ να την ακούσω http://mousikaproastia.blogspot.com/2008/11/drom.html 

Από ηθοποιούς – δεν λένε πως σημαίνει φως; – όπως η Ολια Λαζαρίδου http://olialaz.blogspot.com/που με κάλεσε ευγενικά στη θεατρική παράστασή της και ψάχνουμε την καλύτερη φόρμουλα για να μπορέσω να την παρακολουθήσω, με τη βοήθεια και του κειμένου.

Και βέβαια, από ποιητές και συγγραφείς, που δεν ξέρω καν πόσα ονόματα να αναφέρω χωρίς να αδικήσω κανέναν και καμία. Ενδεικτικά έχω στους συνδέσμους της σελίδας μου τις αντίστοιχες σελίδες πολλών από αυτούς, κι άλλους τους έχω μαζέψει στην ανθολογία «Νέοι Ηχοι στο Παμπάλαιο Νερό». http://pampalaionero.wordpress.com/

Θα αναφέρω ειδικά τον Θανάση Τριαρίδη, http://www.triaridis.gr/ ,  με όλα του τα βιβλία, τα άρθρα, τις παρεμβάσεις που δεν σταματούν ποτέ, γιατί είναι από μόνος του ένα πολιτιστικό γεγονός. Δυστυχώς για μένα κι ευτυχώς για κείνον, ζει στη Θεσσαλονίκη κι έτσι δεν μπορώ να τον παρακολουθήσω συχνά από κοντά.

Ιδιαίτερη μνεία θέλω να κάνω εδώ στα βιβλία 2 ποιητών μας, φίλων μου και φίλων μεταξύ τους εδώ και μια 20ετία, που τα δημοσίευσαν σχεδόν ταυτόχρονα πριν από λίγο καιρό.

Ο Γιάννης Κυριαζής εξέδωσε το βιβλίο: «Παλατινή Ανθολογία, σαν ρόδο υποπόρφυρο» από τις εκδόσεις Ενδυμίων τον Δεκέμβρη του 2009. Παρακολούθησα την προσπάθειά του σχεδόν από την αρχή, στο παλιό του μπλογκ, εδώ και 2 χρόνια περίπου, και γνωρίζω καλά πόσο κόπο κατέβαλλε για να καταφέρει να αποδώσει έμμετρα και ομοιοκατάληκτα τόσα αρχαία επιγράμματα. Η έκδοση είναι δίγλωσση, ώστε να αντιπαραβάλλουν όσοι γνωρίζουν καλά αρχαία. Παρόλο που η δική μου γνώση των αρχαίων σταματά σε σχολικό επίπεδο, θαύμασα εξ αρχής την έμμετρη απόδοση και θεωρώ αυτό το βιβλίο μοναδικό για την σύγχρονη ελληνική βιβλιογραφία.

Ενδεικτικά παραθέτω τα παρακάτω 2 επιγράμματα:

ΑΡΧΙΛΟΧΟΣ, 122

Ανέλπιστο και θαυμαστό τίποτε δεν υπάρχει
αφού ο Δίας ο θεός που τους Ολύμπιους άρχει
μεσημεριάτικα έφερε νύχτα σ’ όλους τους τόπους -
το φως του ήλιου κρύβοντας, τρόμαξε τους ανθρώπους.
Και από τότε τίποτε απίστευτο δε μοιάζει
ούτ’ αν το αγρίμι την τροφή με το δελφίνι αλλάζει
κι αγαπητό της θάλασσας, σ’ αυτό, το κύμα αν γίνει
κι αν αγαπήσει του βουνού τα δέντρα το δελφίνι.

ΑΛΚΜΑΝ, 89

Φαράγγια, λόφοι και βουνά, χαράδρες, δες, κοιμούνται
και τα ερπετά της μαύρης γης καθόλου δεν κουνιούνται.
Των μελισσών το γένος δες, στον ύπνο που εγλυκάθη,
τα κήτη μες στης θάλασσας της σκοτεινής τα βάθη,
των μακροφτέρουγων πουλιών το σμήνος που εβουβάθη.

Περισσότερα θα δείτε σε αυτό το μπλογκ:

http://palatini.blogspot.com/

Ο Δημήτρης Σολδάτος εξέδωσε πριν από λίγες μέρες τη συλλογή: 1000 δίστιχα – Χ(ε)ίλια δίστιχα (χίλια δίστιχα για τα χείλια). Η ιδέα πρωτότυπη, η εκτέλεση πραγματικά πολύ δύσκολη: πώς να γράψει κανείς χίλια δίστιχα με το ίδιο θέμα, πατώντας στο μοτίβο της δημοτικής μας ποίησης και ενσωματώνοντας αρμονικά (σε ορισμένα από αυτά) στίχους γνωστών ποιητών μας (Σολωμός, Βαλαωρίτης, Δροσίνης, Παλαμάς, Καβάφης, Μαβίλης, Πολυδούρη, Καρυωτάκης, Λαπαθιώτης, Ουράνης, Σικελιανός, Σεφέρης, Ελύτης, Γκάτσος, Δημουλά κ.ά) χωρίς παράλληλα να ξεπέσει σε φτηνά στιχάκια ημερολογίου;

Ο Σολδάτος το κέρδισε το στοίχημα, κατά τη γνώμη μου. Συνδιαλέγεται άψογα με τους στίχους των μεγαλύτερων ποιητών μας, με τη δημοτική ποίηση και με το λαικό τραγούδι επίσης και μας παραδίδει μια διαχρονική συλλογή για το φιλί μέσα από την ελληνική γλώσσα, το τραγούδι και την  ποίηση αιώνων.

 Μένει μόνο να αποδεικτεί αν θα μπορέσει η συλλογή του να βρει τον δρόμο προς τους αναγνώστες του, καθώς προτίμησε να την εκδώσει από ένα μικρό, αλλά ιστορικό, βιβλιοπωλείο-εκδοτικό οίκο του νησιού του, της Λευκάδας, τις εκδόσεις Τσιρίμπαση.

Διαβάστε εδώ 3 από τα δίστιχα και περισσότερα σε αυτό το μπλογκ.

http://1000dis.blogspot.com/

Στην παπαρούνα δυο χειλιών δεν θέλω όποιο κι όποιο
φιλί να πιω, μα να γευτώ το πιο γλυκόπιοτο όπιο.

Χείλη, σαν στρείδι του βυθού, για κάντε μου την χάρη:
αν μου φυλάτε ένα φιλί, να ’ναι μαργαριτάρι.

Τα χείλη σου τ’ αστραφτερά θα μου τα δώσεις; Πότε;
«Όταν σκουριάσει το γυαλί και το χρυσάφι. Τότε.»

Εγώ εύχομαι από καρδιάς να είναι καλοτάξιδα και τα δύο βιβλία, γιατί, εκτός που οι ποιητές τους είναι φίλοι μου, επιπλέον είναι και τα δυο σπουδαία βιβλία, είναι γαλανά κομμάτια φως, από το ατόφιο, καθάριο φως της ποίησης.

Καλή Τσικνοπέμπτη, με τη Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη, που έγραψε πριν από πολλά χρόνια το παρακάτω…Σαν να μην πέρασε μια μέρα…Μάλιστα, διάβασα κάπου ότι σε εκπομπή με θέμα το διαζύγιο Μενεγάκη-Λάτσιου αναφέρθηκαν στίχοι του Καρυωτάκη…(!) Ελπίζω τουλάχιστον αυτός ή αυτή που είχε τη φαεινή ιδέα «στην κουβέντα της στίχους που και που ν’ αναφέρει» να φρόντισε ν’ απαγγείλει το σωστό για την περίσταση ποίημα…Δηλαδή την «Αποστροφή».

Θυμίζω την αρχή του ποιήματος:

Φθονώ την τύχη σας, προνομιούχα
πλάσματα, κούκλες ιαπωνικές.
Κομψά, ρόδινα μέλη πλαστικές
γραμμές, μεταξωτά, διαφανή ρούχα.

Ζωή σας όλη τα ωραία σας μάτια.
Στα χείλη μόνο οι λέξεις των παθών.
Ένα έχετ’ όνειρο: τον αγαθόν
άντρα σας και τα νόμιμα κρεβάτια.

Το ίδιο θέμα εξάλλου πραγματεύεται και η Σοφία Μαυροειδή Παπαδάκη:

Ιδιαίτερο μάθημα

Με το μάθημα τούτο, τη φτωχή μου τη ζήση
-δραχμές χίλιες μου δίναν- είχα πια ξασφαλίσει.
Στο φαϊ μου οχτακόσες – μια ζωή μετρημένη-
για το νοίκι διακόσες -καμαρούλα μια πήχη-
και για τ’ άλλα, σκεφτόμουν, κάτι πάλι θα τύχει.
‘Ηταν κάποια κυρία κοσμική, καλεσμένη
στα μεγάλα σαλόνια κ’ είχε ανάγκη να ξέρει
για τον ‘Ομηρο κάτι, για της Λέσβου τη λύρα,
στην κουβέντα της στίχους πού και πού ν’ αναφέρει,
ν’ απαγγέλλει Μαβίλη, Καβάφη, Πορφύρα.

‘Ενα μάθημα ακόμα κ’ η ζωή θαν’ ωραία
- συλλογιόμουν, στο τέλος θα της μάθω κι αρχαία!
‘Οταν ξάφνου μου λέει: «Θα σας πάψω ένα μήνα
- πού καιρός για μελέτη, το Τριώδι έχει ανοίξει!
Ξενυχτώ κάθε βράδι στους χορούς κολομπίνα,
και, θαρρώ, δε σας έχω το κοστούμι μου δείξει.
Τι succes που ‘χω κάνει!… Το πιο φίνο lame!
Δεκαπέντε χιλιάδες μού κοστίζει – μοντέλο
Το Grand Chic απ’ ευθείας το ‘χει φέρει για με!
Κι assorti πώς μου πάει μυτερό το καπέλο!…»

Θα ‘πε κι άλλα – δεν ξέρω, το μυαλό μου, σα σφήνα,
μια κουβέντα τρυπούσε: «Θα σας πάψω ένα μήνα!».

Είμαι Φαληριώτισσα, γέννημα-θρέμμα, αν και μονίμως μετακομίζω και μένω πάντα αλλού.

Ο προπάππος μου είχε ήδη εγκατασταθεί στο Παλαιό Φάληρο με την οικογένειά του από το 1915 περίπου, όταν ο πληθυσμός του Παλαιού Φαλήρου δεν ξεπερνούσε τους …3.000 κατοίκους. Δεν ήταν παρά ένα παραθαλάσσιο χωριουδάκι, όπου πήγαιναν βόλτες τα ερωτευμένα ζευγαράκια της εποχής. Τα περίφημα λουτρά (τα μπεν μιξ) ήταν λίγο πιο πέρα, στο Νέο Φάληρο. Μου αρέσει να φαντάζομαι το προπολεμικό Φάληρο, όπως και το ερημικό προπολεμικό Καλαμάκι, στο οποίο κατέφυγε ο Σικελιανός το 1930 για να…εμπνευστεί στην εξοχή και να γράψει.

Πόσα ποιήματα και τραγούδια δεν γράφτηκαν τότε για το Φαληράκι…Αλλά τότε ήταν όντως ειδυλλιακός τόπος, ενώ σήμερα δεν είναι παρά ένα ακόμη προάστιο της Αθήνας, ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένο μάλιστα, με οκταώροφα και εννιαώροφα κτίρια. Αλλά, ας θυμηθούμε κάποια από τα παλιά τραγούδια:

Πάμε μια βόλτα στο Φαληράκι
αυτή τη νύχτα τη μαγική
για να σου κάνω με το φεγγαράκι
εξομολόγηση ερωτική

Τι ταιριασμένο πουν’ ζευγαράκι
θα λέει το κύμα στην αμμουδιά
κι όταν σου δίνω κανένα φιλάκι
θα’ ναι σαν όνειρο η βραδυά
πάμε μια βόλτα στο Φαληράκι
μη μου χαλάσεις την καρδιά 

(Στίχοι Κ. Κοφινιώτης, Μουσική Μ. Σουγιούλ)

Μετά, τη Φαληριώτισσα ασφαλώς:

Σουρωμένος θα ‘ρθω πάλι
στη παληά μας γειτονιά
να σου παίξω μπουζουκάκι
μ’ όμορφη διπλοπενιά
να σου παίξω μπουζουκάκι
μ’ όμορφη διπλοπενιά
σουρωμένος θα ‘ρθω πάλι
στη παληά μας γειτονιά

Θα ‘ρθω για να σε ξυπνήσω
Φαληριώτισσα γλυκειά
με μπουζούκι με κιθάρα
και με φίνο μπαγλαμά
με μπουζούκι με κιθάρα
και με φίνο μπαγλαμά
θα ‘ρθω για να σε ξυπνήσω
Φαληριώτισσα γλυκειά

 (Στίχοι – Μουσική Γιάννης Παπαιωάννου)

Και φυσικά τον περίφημο Τραμπαρίφα (απόψε το κορίτσι θέλει θάλασσα)

Βρε Μανώλη Τραμπαρίφα
βάλε τη διπλή ταρίφα.
Φουλαριστός τράβα ντουγρού
στη λεωφόρο του Συγγρού.
Απόψε το κορίτσι θέλει θάλασσα
κι εγώ ποτέ χατήρι δεν του χάλασα.

Απόψε που υπάρχουνε τα τάληρα
ρε μάγκες θα οργώσουμε τα Φάληρα.

(Στίχοι Α. Σακελλάριος, Μουσική Μ. Σουγιούλ)

 Υπάρχει και ένα ποίημα (σονέτο) της Σοφίας Μαυροειδή-Παπαδάκη για το Φάληρο, που το αγαπώ πάρα πολύ και είναι το παρακάτω:

Η πλήξη ψες μάς είχε ξαναφέρει
στο Φάληρο, σε κάποιαν αμμουδιά,
ερωτικό μας άλλοτε λημέρι.
Πιο πέρα, μες στην έρημη βραδιά,

πιασμένα τρυφερά, χέρι με χέρι,
δυο ερωτεμένα εκάθονταν παιδιά.
Μα εμάς του κάκου ζήταγε η καρδιά
παλιές χαρές στη θύμηση να φέρει.

Κι ως άρχιξε η ψυχρούλα να πληθαίνει.
«Τι θέμε» μου ‘πες «δω, τέτοιον καιρό;»
Κι εφύγαμε κι οι δυο μετανωμένοι.

Έκανε, αλήθεια, κρύο τσουχτερό
στ’ ακροθαλάσσι τη βραδιά εκείνη.
Μα το ζευγάρι τ’ άλλο είχε απομείνει.

Τέλος, ας καταθέσω κι εγώ την εκδοχή μου για το Παλιό Φάληρο, με ένα ποίημα χαρισμένο στον Νίκο Σαραντάκο και τον πατέρα του Δημήτρη, όπως θα το ήθελε ο παππούς Νίκος (Αχθος Αρούρης – για τον ποιητή Αχθο Αρούρη διαβάστε εδώ: http://www.sarantakos.com/axtos.html

ΤΟ ΠΛΟΙΟ ΤΟΥ ΦΑΛΗΡΟΥ

          Θεοί της θάλασσας, που γίνατε όλοι δρόμοι, 
          στο Φαληράκι μου, που αγάπησα μικρούλα, 
          με ταξιδεύετε – του ονείρου τροχονόμοι -  
          στης φαντασίας μου τα κλεισμένα τα μπαούλα.

          Θεοί της θάλασσας: ο Πόντος κι ο Πρωτέας, 
          οι Νηρηίδες, η Αμφιτρίτη, ο Ποσειδών. 
          Μακριά, σαν όνειρο, ξεπρόβαλλε ο Νηρέας 
          τα καλοκαίρια, πέρ’ απ’ την οδό Μουσών.

          Μες τη Σειρήνων στέκει το παλιό μου σπίτι.
          Οι Τρίτωνες στον όρμο, πάλι κολυμπούν. 
          Πιο κάτω, αναδύεται ξανά η Αφροδίτη 
          κι οι Αλκυόνες μες τον ήλιο όλο γεννούν.

          Η Ναϊάδων, πάλι βγάζει στο σχολείο, 
          και στην Εσπέρου, ταξιδεύω σ’ Εσπερίες.
          Tο Φαληράκι μου θαρρώ πως είναι πλοίο - 
          που δέσαν μόλις στη στεριά οι συγκυρίες.

  (1998)

Η αγάπη των ποιητών προς τις εικαστικές τέχνες (αλλά και το αντίστροφο) είναι συχνή. Μερικοί μάλιστα μεγάλοι ποιητές μας υπήρξαν και σπουδαίοι ζωγράφοι, με κυριότερο τον Νίκο Εγγονόπουλο. Ο Οδυσσέας Ελύτης έφτιαχνε κολλάζ. Ο Γιώργος Σεφέρης σκιτσάριζε και ασχολήθηκε και με τη φωτογραφία. Ο Ανδρέας Εμπειρίκος επίσης έχει αναγνωριστεί και ως πολύ καλός φωτογράφος. Ο Νίκος Καββαδίας αγαπούσε πολύ τη ζωγραφική και στα ταξίδια του ανά τον κόσμο δεν παρέλειπε να επισκεφτεί μουσεία και εκθέσεις.

Αλλά ας δώσουμε το βήμα στους ίδιους τους ποιητές, ώστε να δούμε πως υποδέχονταν με τους στίχους τους τα έργα των μεγάλων ζωγράφων.

 Ξεκινάμε με έναν ποιητή του οποίου το ποιητικό έργο είναι σήμερα μάλλον λησμονημένο, αλλά το όνομά του μας είναι γνωστό με την ιδιότητα του κριτικού της ποίησης, τον Ανδρέα Καραντώνη. Στη συλλογή «Δεκατετράστιχα» (εκδόσεις Καστανιώτη 1992) ο Καραντώνης γράφει:

Πρωινά στα πεζοδρόμια, μεσημέρια
βγαίνεις μεθυσμένος απ’ τα Μουσεία
κι είναι σα να ‘χεις ζήσει μ’ άυλα χέρια
των εμπρεσιονιστών την πεμπτουσία!

 (Θεσσαλονίκη)

Ξέχασες κείνο το σκοπό που λέγαν οι Χιλιάνοι
- Άγιε Νικόλα φύλαγε κι Αγιά Θαλασσινή
Τυφλό κορίτσι σ’ οδηγάει, παιδί του Modigliani
που τ’ αγαπούσε ο δόκιμος κι οι δυο Μαρμαρινοί.

 (Μαρέα)

Ο Αλτεμπαράν ψάχνει να βρει μες στα νερά
το παλινώριο που τον γέλασε δυο κάρτες
Στης προβολής να τρέχουν βλέπαμε τους χάρτες
του Chagall άλογα – τσίρκο του Seurat

  (Καραντί)

Παντιέρα κίτρινη – σινιάλο του νερού.
Φούντο τις δυο και πρίμα βρέξε το πινέλο.
Τα δυο φανάρια της νυκτός. Κι ο Pisanello
ξεθωριασμένος απ’ το κύμα του καιρού.

(Federico Garcia Lorca) 

Του ταύρου ο Πίκασο ρουθούνιζε βαριά
και στα κουβέλια τότε σάπιζε το μέλι
τραβέρσο ανάποδο, πορεία προς το βοριά
τράβα μπροστά, ξοπίσω εμείς και μη σε μέλει

Ας δούμε όμως και τις αναφορές στους στίχους του  Διονύση Καψάλη (Μέρες αργίας, εκδόσεις Άγρα):

 Άχαρος πίνακας ασήμαντου ζωγράφου·
να μας τιμούσε ο Μπονάρ ή ο Βερμέρ,
να μη μας έπνιγε η πρόνοια του τάφου.

Να ‘ταν κι η θάλασσα η πικροκυματούσα,
να λικνιζόμαστε στους τόνους του La Mer,
κι από τα νύχια ως την κορφή να σε φιλούσα.

και του Γιώργου Κοροπούλη (Ελλειπτική, εκδόσεις Ύψιλον 1998)

Θα ήταν Κυριακή ή κάποια αργία
και κράταγε Εκείνος το μωρό
(Duchamp, Μ’ ένα μουστάκι η Παναγία)
και μάζεψε Εκείνη το καρώ

 
πουκάμισο σαν άμφιο να το πλύνει
και είδε μες την τσέπη επιστολή
(Miro, κοιτά σκυλάκι τη σελήνη):
«Μου λείπεις κάθε μέρα πιο πολύ…»

Αλλά εκτός από τους ζωγράφους που κατονομάζονται, οι ανώνυμοι ζωγράφοι έχουν επίσης την τιμητική τους στους στίχους των ποιητών μας, όπως του Νάσου Βαγενά (Σκοτεινές Μπαλάντες, εκδόσεις Κέδρος)

 Ήσουν πορτραίτο από χέρι Φλαμανδού
ζωγράφου, με φόντο συντριβάνια
στα κράσπεδα μιας Ιεράς Οδού
(εδώ ταιριάζει η λέξη ουράνια
και εικόνες ερωδιών που κελαηδούν).

και του Δημήτρη Ε. Σολδάτου (εφημερίδα τα Νέα της Λευκάδας, ποίημα της εβδομάδας: Πορτραίτο)

 Ένα πορτραίτο μου παλιό βρήκα στην αποθήκη.
Με κοίταξε με λύπηση, το κοίταξα με φρίκη
καθώς τα χρόνια σκέφτηκα πως πέρασαν. Ω, Θεέ μου,
νομίζω είκοσι χρονών δεν ήμουνα ποτέ μου.

 Ολοκληρώνουμε το σημερινό μας ταξίδι πάνω σ’ ένα ξένο στίχο, που μελετάει τη σχέση ποιητών και ζωγράφων, με την αξεπέραστη ειρωνική ματιά του Νίκου Γκάτσου, στο τραγούδι:

Το παιδί με τα κόμικς

Δεν είδα τον Νταλί
δεν ξέρω τον Πικάσσο
συγχίστηκα πολύ
και μου ‘ρχεται να σκάσω.

Δεν είδα τον Μανέ
δε σπούδασα τον Γκόγια
με λένε κουνενέ
κι από τα δυο μου σόγια.

———————–

Είμ’ ένα παιδί κουτό κι αμόρφωτο
όλοι με φωνάζουν αδιόρθωτο
μα ‘χω για κανόνα μου απαράβατο
κόμικς να διαβάζω κάθε Σάββατο. 

 Εσύ αναγνώστη μου, βγαίνεις μεθυσμένος από τα μουσεία ή προτιμάς να διαβάζεις κόμικς κάθε Σάββατο; Γιατί εγώ –κι ας μείνει αυτό μεταξύ μας- τα εφαρμόζω και τα δύο, διαδοχικά ή ταυτόχρονα. Αλλά, ακόμα περισσότερο, αγαπώ να ταξιδεύω στις εικόνες μέσα από το δρόμο των λέξεων.

Βλέπε και το κείμενο: Προμετωπίδα (μνήμη Γιάννη Μόραλη) εδώ:

 http://blog.sofiakolotourou.gr/archives/301