Δεκεμβρίου 21st, 2009

Βαμμένη. Να σε φέγγει κόκκινο φανάρι.
Γιομάτη φύκια και ροδάνθη, αμφίβια Μοίρα.
Καβάλαγες ασέλωτο με δίχως χαλινάρι,
πρώτη φορά, σε μια σπηλιά, στην Αλταμίρα.

………………………………………

Βαμμένη. Να σε φέγγει φως αρρωστημένο.
Διψάς χρυσάφι. Πάρε, ψάξε, μέτρα.
Εδώ κοντά σου, χρόνια ασάλευτος να μένω
ως να μου γίνεις Μοίρα, Θάνατος και Πέτρα.

Νίκος Καββαδίας, γυναίκα, Ινδικός Ωκεανός 1951

Με αυτό το σύντομο σημείωμα θέλω αφ’ ενός να αποχαιρετήσω τον Δάσκαλο – τον Γιάννη Μόραλη – που έφυγε σήμερα από τη ζωή. Αλλά και να αποκαταστήσω μια – κατά τη γνώμη μου- κατάφωρη αδικία. Μέσα σε λίγες ώρες, το Διαδίκτυο γέμισε ήδη από τις νεκρολογίες του μεγάλου ζωγράφου.

Γνωστή η σχέση του και με τους ποιητές. «Προμετωπίδα Γιάννη Μόραλη» διάβαζα σε πολλές ποιητικές συλλογές – του Σεφέρη, του Ελύτη, του Καββαδία – κι ήταν από τις λίγες φορές που πρόσεχα ΚΑΙ την προμετωπίδα εκτός από την καθ’ αυτό ποιητική συλλογή. Γιατί το σχέδιό του δεν ήταν τυχαίο, αλλά οργανικά και αναπόσπαστα δεμένο με το ύφος του κάθε ποιητή.

Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο, θεωρώ μεγάλη παράλειψη να αναγράφεται παντού – ακόμα και στη Βικιπαίδεια – πως ζωγράφισε τις προμετωπίδες στα βιβλία του Ελύτη και του Σεφέρη, αλλά να απουσιάζει η ελάχιστη αναφορά στον Καββαδία.

Η σχέση του Καββαδία με τους ζωγράφους ήταν σχέση βαθιάς αγάπης, εκτίμησης και κατανόησης του έργου τους. Δεν είναι καθόλου τυχαίες οι αναφορές γνωστών ζωγράφων στα ποιήματά του. Αυτή η κατανόηση ανταποδόθηκε τουλάχιστον μία φορά στον ποιητή, από τον Γιάννη Μόραλη, στην προμετωπίδα του βιβλίου του Τραβέρσο, που βλέπουμε παραπάνω.

Κανείς δεν θα μπορούσε να αποδώσει αρτιότερα την εικόνα της Γυναίκας, κατά την οπτική του Καββαδία πάντα, από τον Γιάννη Μόραλη.

Ακολουθεί η δική μου μικρή συνεισφορά στη μνήμη του ζωγράφου – εκείνος χάρισε τόσα στους ποιητές, σειρά μας τώρα:

ΠΡΟΜΕΤΩΠΙΔΑ

Μνήμη Γιάννη Μόραλη

Έχω κι εγώ ζωγράφους αγαπήσει,                    
σ’ ώρες μοναχικές, δημιουργίας                     
(συχνά-πυκνά, σ’ ένα γερό μεθύσι –               
σ’ ομήγυρη, εν μέσω απαγγελίας).                    
Έχω κι εγώ ζωγράφους αγαπήσει.

     Μ’ έχει ο Νταλί συνθέμελα ριγήσει,                   
       με τον Πικάσο εκεί, σ’ ένα μουσείο                    
       (τι οράματα, η ανήσυχή τους φύση                       
            υπέδειξε και φτιάξανε κι οι δύο).                          
  Μ’ έχει ο Νταλί συνθέμελα ριγήσει.

              Τι νύχτες ο Βαν Γκογκ μου ‘χει χαρίσει,                      
               με τον Ντε Κίρικο: μυσταγωγία                                       
            (τι σύλληψη! τι κόσμους έχουν χτίσει                         
                   τι χρώματα, τι σχέδια, τι αρμονία).                                   
      Τι νύχτες ο Βαν Γκογκ μου ‘χει χαρίσει!

                Ο Γκόγια μες τον τρόμο μ’ έχει κλείσει,                         
             μα στον Μιρό, στα χρώματα γυρίζω                             
                (και πόσοι ακόμα…τι έχουν ζωγραφίσει –                    
                    τον κόσμο να μην νιώθω τόσο γκρίζο).                             
      Ο Γκόγια μες τον τρόμο μ’ έχει κλείσει.

                Μα η ποίηση τη ζωή μου θα οδηγήσει:                          
              ανοίγω ενός βιβλίου τη σελίδα,                                     
                    και βλέπω, πριν η ανάγνωση ν’ αρχίσει,                         
       τον Μόραλη μες την προμετωπίδα.                     
       Μα η ποίηση τη ζωή μου θα οδηγήσει.

 

One Response to “Προμετωπίδα – Μνήμη Γιάννη Μόραλη”

  1. [...]  http://blog.sofiakolotourou.gr/archives/301 [...]